Ayak Arkları

 

Üç adet ayak arkı bizlerin ayakta durmasına ve hareket etmemize olanak sağlar

Ayak Arkları kemiklerden, bağlardan ve tendonlardan oluşur, hem hareket etmek hem de ağırlık taşımak için gereklidir. Arkların şekli ve yüksekliği her insan için farklıdır; aynı parmak izinde olduğu gibi hiçbir insanın arkı başka bir insanın arkına benzemez.

İnsan ayağı son derece kompleks bir mekanizmadır ve iki önemli fonksiyonu vardır:

1.    Ağırlığa dayanma

2.    Yürüme, koşma ve zıplamada itme gücü verme

Bu fonksiyonları yerine getirmek için ayaklar oldukça yüksek bir denge kadar esnekliğe de sahip olmaları gerekir.

Çok sayıdaki kemikler ve eklemler ayağa gerekli esnekliği verir fakat herhangi bir ağırlığı desteklemek için ayağın ark şeklini alması gerekir.

Ayaktaki Üç Ark

Ayakta üç adet farklı ark vardır. İki adet boylamasına (iki yanda) ark önden arkaya doğru uzanır; bir adet enlemesine ark orta ayakta içten dışa uzanır.

İç yan Boylamasına Ark: Bu ark en önemli ayak arkıdır ve ark denince genelde bu ark kastedilir. Ayağın içinden önden arkaya doğru uzanır. Bu ark yürürken, koşarken zıplarken oluşan şokun çoğunu emer.

Yanal Boylamasına Ark: Bu ark iç yan boylamasına arkına paralel olarak uzanır fakat ayağın dış yanındadır.

Aşağıdaki resimde ark tipleri ve ayağın yerleşimi gözükmektedir. Çok önemli olan bu ark yüksek arka sahip insanlarda çok belirgindir.

Enlemesine Ark: Son olarak enlemesine arkımız vardır. Bu ark ayağın orta kısmında dıştan içe doğru uzanır. Bu arkta ayağı destek verir ve esnekliğine yardım eder. Ayak arkları kemiklerin şekli ile olduğu kadar bağlar ile de oluşur. Üstelik kaslar ve tendonlar arkı desteklemede çok büyük rolü vardır.

Ayak Tipleri

Arklar ve diğer dokular kişinin ayak tipini belirlemeye yardımcı olur. En yaygın ayak tipleri şunlardır.

Yüksek Arklı Ayak

Düz Taban Ayak

Doğal Ayak Tipi

Yüksek Arklı Ayak

Yüksek arka talipes cavus veya cavus ayak da denir. Her bireyin ark yüksekliği normal olarak farklı olacağından bu bir sorun olarak görülmez. Kalıtsal olabilir. Yüksek ark koşarken veya spor yaparken ayak sakatlanmalarına daha açıktır. Yüksek arklar şokları iyi emmezler ve yürürken yeterince destek sağlamazlar. Bu kişilere özel yapım ayakkabı veya kişiye özel tabanlık kullanmaları tavsiye edilir. Ayak bakımı merkezimizde özel yapım Therapy marka ayakkabıların yanında bilgisayarlı ayak analizi verilerine göre kişiye özel tabanlıklar yapılmaktadır.  http://podocity.com/ayak-analizi-tabanlik/kisiye-ozel-tabanlik/

Düz Taban Ayak ve Düşük Ark

Bebekler ve çocuklar çoğunlukla düztaban olurlar çünkü ayak tabanlarında yağ petleri vardır. Bunlar çok değişik bir arka sahip olur. Yetişkinler ise tibiyal arka tendonları zayıfladığı zaman düztaban olurlar, buna düşük ark da denir. Düztaban yetişkinler için de özel yapım ayakkabı ve tabanlıklar hatta ameliyat bile önerilebilir, veya kişiye özel tabanlık kullanmaları tavsiye edilir. Ayak bakımı merkezimizde özel yapım Therapy marka ayakkabıların yanında bilgisayarlı ayak analizi verilerine göre kişiye özel tabanlıklar yapılmaktadır.  http://podocity.com/ayak-analizi-tabanlik/kisiye-ozel-tabanlik/

Kaynak: https://www.verywellhealth.com/foot-arches-form-and-function-3120348

Ön Ayak Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Ön ayak ayağın üç bölümünden en fazla kemiğe sahip olan kısımdır.

Önayağınızın vücudun ağırlığın yarısını taşıyıp dengelediğini ve çok fazla kuvvet ve yıpranmaya maruz kaldığını bilmek insanı şaşırtabilir.

Önayağın Yapısı

Önayak ayağın üç ana bölümünden biridir, diğer bölümleri orta ayak ve ayak arkasıdır. Tendonlar, bağlar, yumuşak doku ve 5 parmak içinde 19 kemikten oluşmuştur. Bu kemikler falanks kemikleri olarak bilinir.   .

Falankslar
Ayak parmaklarının dört tanesi üç adet falanks kemiğinden meydana gelir:

  • proksimal falanks
  • ara falanks
  • distal falanks

Haluks, baş parmak diye de bilinir, sadece iki adet falanks kemiğine sahiptir: proksimal ve distal falankslar.

Metatarsal Kemikler

Beş adet metatarsal kemik proksimal falankslara ayakların toplarında yer alan eklemler ile bağlıdır. Metatarsal kemiğin her biri ayağın iç yanına yani başparmağın oluğu yana göre adlandırılır:

  • Birinci metatarsal (baş parmağın arkasında)
  • İkinci metatarsal
  • Üçüncü metatarsal
  • Dördüncü metatarsal
  • Beşinci metatarsal (serçe parmağın arkasında)

Önayak aynı zamanda ayağı boydan boya kaplayan kompleks bağ ağına sahiptir. Bu bağların değişik işlevleri vardır.

  • Kemikleri ve deriyi bağlamak
  • Yağları yerlerinde tutarak, bir çeşit yastık gibi, ayağı desteklemek ve izole etmek
  • Sinirlerin, tendonların ve kan damarlarının metatarsal kemik başlarının altından geçmesine yardım eder.
  • Arkları bağlar

Önayağın Yaygın Problemleri

Metatarsalji

Önayaktaki ağrıya genellikle metatarsalji denmektedir. Ağrı kendini yanma, acı, ayak parmaklarında çoğu zaman parmak toplarında çekim ağrısı olarak gösterir, yürüme ve koşma sonucu daha artabilir.

Spor yaparken yaralanma ve inflamasyonlar çoğu kez önayakta oluşur. Genellikle bu sorunların spor yaparken oluşması anormal ağırlık dağılımından dolayı bile olabilir.

Morton nöroma metatarsal ağrıya neden olan bir sorundur ve bazen ayak parmağı hissizliğine sebep olabilir. Metatarsal başların arasındaki sinir inflamasyonu ve irritasyonu neden olabilir.

Metatarsalji nedenleri arasında şunlar sayılabilir:

  • Çekiç parmak
  • Aşırı kilo
  • Aşil tendonlarında sıkılık
  • Çok aktif sporlar veya diğer aktiviteler
  • Sıkı ekstensorlar
  • Zayıf fleksörlar
  • Aşırı içe bükülme
  • Ayaklara uyumsuz ayakkabılar

Kırık Parmak Kemikleri

Kırık parmak yaygın karşılaşılabilen bir sorundur, çoğunlukla ağır bir şeyin üstüne düşmesi veya parmakların bir nesneye çarpması sonucu oluşabilir. Biraz acılı olabilir ve yürümeyi zorlaştırabilir. Ciddi kırıklar tedavi edilmezse yanlış kaynarlar ve başka sorunlara neden olabilir.

Çekiç Parmaklar

Çekiç parmaklar bir veya daha çok ayak parmağını etkileyen yaygıngörülen bir sorundur, fakat baş parmakta nadiren görülür. Parmaklardaki zayıf kaslar tendonların kısalmasına neden olur böylece parmakları ayağa doğru çeker sonuçta eklemler yükselir ve parmağın “çekiç” gibi görünmesine neden olur.

Osteoartit (kireçlenme)

Osteoarit eklemlerin dejenaratif (bozulma eğilimli) hastalığıdır. Eklemlerin arasındaki yastıkların, kıkırdak olarak bilinir, bozulmasıdır. Ayak bozuklukları, burkulma ve zorlanmalar kireçlenmeye katkı sağlar.

Osteofitler (Kemik Çıkıntıları)

Osteofitler, kemik çıkıntıları olarak da bilinir, eklemlerde görülen, kemiklerin büyümesi veya çıkıntılardır. Bu çıkıntılar osteofitler ile görülür. Çoğu zaman acı verirler ve eklem hareketlerini kısıtlarlar..

Metatarsus Primus Varus

Birinci tarak kemiğinin açısı bünyonlara zemin oluşturur.
Metatarsus primus varus sorunu birinci tarak kemiğinin dönmesi ile ikinci tarak kemiği ile 20 derecenin üzerinde açı yapması sonucu oluşur. Birinci tarak kemiğinin dönmesi sonucu kemik başını dışa iter ve ayağın kenarında bombe oluşturur.

Bu durum halluks valgus veya haluks abducto valgus durumu ile ilişkilidir. Bünyon başparmağın ilk ekleminin yani birinci metatarsofalangeal eklemin ağrılı şişlik yapmasıdır. Bu durumdaki ayağın birinci tarağa, başparmağı içe doğru iterek, basınç uygulandığı zaman acı, duyarlık, deri irritasyonu, kabarcıklar oluşabilir.


Bu tip bombeler kemiğin büyümesi sonucu oluştuğu zannedilir fakat bu çoğu zaman yanlıştır. Bazı durumlarda inflamasyonlu boynuz kesesi oluşabilir fakat nadiren bu duruma etki eden metatarsophalangeal eklemdeki kemik anomalisi de mümkündür.

Metatarsus Primus Varus’un Nedenleri

Metatarsus primus varus sorunu sürekli ayakkabı kullanan kişilerde oluşur. Bu kişilerin yaklaşık %33’ünde bu sorun oluşur. Bunyon belirtileri çoğu zaman dar veya yüksek topuklu, sivri uçlu ayakkabı giyenlerde ortaya çıkar. Bu nedenle kadınlarda erkeklere oranla daha fazla görünür. Bu yüzden ayakkabılar metatarsus primus varus, halluks valgus ve bünyon gibi rahatsızlıklar başlıca nedeni olarak görülür.
Metatarsus primus varus ve bünyon ile ilgili sorunlar zamanla ilerler ve genelde profesyonel bir yardım almadan geçmezler.

Metatarsus Primus Varus ve Bünyonların Tedavisi

İlk öncelikle acının geçirilmesi ve bünyon akıntılarının durdurulması hedeflenir. Fakat bunlar sorunun kesin çözümü değildir. Başlangıç olarak şunlar denenebilir:

  • Ayakkabı değişimi: Bünyonların ayakkabı nedeniyle arttığı ve ayakkabıların altta yatan deformasyonlara katkı sağladıkları düşünülürse parmak kısmı daha geniş ayakkabı kullanmak, yüksek topuklu sivri burunlu ayakkabılardan vazgeçmek problemi hafifletir.
  • Buz uygulamak: Günde birkaç kez buz uygulaması acıyı hafifletebilir ve akıntıyı durdurabilir.
  • Ped: Merkezimizde bulabileceğiniz pedlerle bünyon ağrılarını geçirebilirsiniz.
  • Aktivitelerinizi sınırlayın: Uzun süreli ayakta kalmak gibi bünyon ağrısına neden olan aktivitelerden kaçının.
  • İlaç Tedavisi: Anti-inflamatuar (iltihap sökücü) ilaçlar örneğin ibuprofen ağrıyı kesebilir ve akıntıyı durdurabilir.
  • Ortotikler: Doktorunuz bünyonların tedavisi için ortotik önerebilir.

Ameliyat dışı tedaviler yetersizse ve bunyonlar normal aktivitelerinizi engelliyorsa, cerrahi yöntem bir seçenek olarak karşımıza çıkar. Cerrah birinci ve ikinci tarak kemiği arasındaki açıya bakar ve gerekli cerrahi işleme karar verir.

Bu işlemler içinde bünyondaki bombeyi üreten kemiğin bir kısmının alınması ve işlemden etkilenen deri üzerinde bir kısım düzeltmeleri sayılabilir.

Kaynak: https://www.verywellhealth.com/metatarus-primus-varus-1337718